قطعه ای برای نشنیدن . . .

موسیقی فیلم : Slumdog Millionaire (میلیونر زاغه نشنین)

آهنگساز : A.R.Rahman

محصول : 2008

درباره A.R.Rahman آهنگساز هندی فیلم Slumdog Millionaire :

راخا رحمان (Allah Rakha Rahman) یا همان ای.آر.رحمان آهنگساز فیلم، خواننده و تهیه‌کننده موسیقی، در 6 ژانویه 1967 در چنای؛ از ایالت تامیل نادو هندوستان زاده شد. والدینش که هندو مسلک بودند، نام او را در شناسنامه دیلیپ کومار نهادند. دوران کودکی رحمان در شهر مدرس سپری شد، و پدرش کی. ای. سخار، که خود یک آهنگساز موفق فیلم و تهیه‌کننده موسیقی هندی بود، او را از سن چهار سالگی به فراگیری پیانوی کلاسیک تشویق و هدایت کرد. رحمان در سن شانزده سالگی ترکِ تحصیل کرد و به پیروی از راه-و رسم پدر، تمامی وقت خود را صرفِ نوازندگی در آثار ایلایاراجا– آهنگساز همه‌پسندِ جنوب هند کرد، اما خیلی زود از این زندگی یکنواخت نیز خسته شد و به پیشنهاد یکی از همکارانش بر آن شد تا برای مدّتی دست خود را در موسیقی تبلیغات تلویزیونی بیازماید. دستاورد پنج سال کار در این حرفه، ساختن بیش از 300 قطعه موسیقی برای آگهی‌های تبلیغاتی تلویزیونی بود. سپس در سال 1992، برای نخستین بار توانایی خود را در ساختن موسیقی متن فیلم به بوته آزمایش گذاشت و تلفیقی رنگین و خوش آوا از سبک‌های راک، پاپ، رگی و موسیقی سنّتی هندوستان را برای فیلم «روجا» (Roja)، ساخته مانی راتنام (Mani Ratnam) به کار بست، که در نتیجه به خاطر این تغییر سبکِ هوشمندانه در موسیقی فیلم، سه جایزه بهترین موسیقی متن فیلم را از آن خود ساخت (جشنواره‌های: فیلم نشنال، ایالت تامیل نادو، و Filmfare). بدین ترتیب، «روجا» به موفقیتی بزرگ در سراسر شبه قارّه هندوستان بدل شد و نام رحمان را به عنوان یک آهنگساز موفق موسیقی فیلم بر سر زبان‌ها انداخت. مجله تایم در سال 2005 موسیقی متن این فیلم را در فهرستِ 10 اثر برتر برای همه دوران‌ها جای داد. ستاره بختِ رحمان به درخشش درآمده بود؛ او در سال 1993 برای شش فیلم سینمایی موسیقی متن ساخت، و در سال 1994 نیز نه موسیقی فیلم دیگر را به کارنامه حرفه‌ای خویش افزود؛ از جمله دیگر آثار مهم سینمایی وی می‌باید به فیلم «بمبئی» ساخته دیگری از مانی راتنام اشاره کرد که داستان پیوند زناشویی یک زوج مسلمان- هندو را در هنگامه گرفتاری‌های پرشمار میان این دو فرهنگ در هندوستان روایت می‌کرد (1995). رحمان در این فیلم، بار دیگر با بهره‌گیری از عناصر سنّتی و مدرن، ترکیبی غنی از موسیقی شرق و غرب را ساخته و پرداخته بود. این اثر نیز دو جایزه بهترین موسیقی متن را برای خود در ربود (جشنواره‌های فیلم تامیل نادو و Filmfare). او در سال 1997 به عنوان نخستین موسیقیدان و آهنگساز هندی، قراردادی سه ساله را با کمپانی بزرگِ سونی برای انتشار موسیقی خویش به امضا رساند. نخستین آلبوم وی در این کمپانی، مجموعه Vande Mataram بود که نخستین اثر غیرموسیقی فیلم او نیز به شمار آمده و به افتخار پنجاهمین سالگرد استقلال هندوستان منتشر شده بود. این آلبوم تا 15 آگستِ همان سال در فروشگاه‌های فراورده‌های موسیقی 28 کشور جهان پخش شد و با استقبال فراوانی روبه‌رو شد. اینک رحمان به موفقیتی اینترکشورال دست یافته بود و در سال‌های پایانی دهه 1990 اجراهای زنده‌ای از آثار خود را در کشورهای اروپایی، کانادا و ایالات‌متحده آمریکا ترتیب داد، که از آن جمله می‌باید به همکاری او با دیوید بایرن – موسیقیدان و هنرمند اسکاتلندی- آمریکایی، و صاحب امتیاز کمپانی نشر Luaka Bop– و همچنین، اجرایی به همراهِ ستاره موسیقی پاپ آمریکا؛ مایکل جکسن در شهر مونیخ آلمان اشاره کرد.

در سال 2002، هنرمندِ بزرگ و پرآوازه بریتانیایی؛ اندرو لوید وبر رحمان را برای ساخت موسیقی متن برای تئاتری موزیکال با عنوان «رویاهای بمبئی» برگزید. این تئاتر به موضوع صنعتِ سینما در «بالیوود» می‌پرداخت و نمایشی موزیکال بود که به موفقیتی کم‌نظیر در سالن West End شهر لندن بدل شده و اهالی هنردوستِ بریتانیا را با نام این هنرمند هندی آشناتر کرد. وی در سال 2004 قطعه «رقص راگا» را برای آلبوم Choreography- از ونسا می‌ ساخت، و سپس در سال 2006 نیز به همراه یک گروه موسیقی فولک فنلاندی با نام Värttinä و با همراهی کریستوفر نایتینگل برای تئاتر «ارباب حلقه‌ها» - به کارگردانی مَتیو وارچس موسیقی متن نوشت. گفتنی است که رحمان از سال 2003 به این‌سو سرگرم برگزاری سه تور موفق اینترکشورال در استرالیا، هند، مالزی، سنگاپور، دوبی، انگلستان، کانادا و ایالات متحده امریکا (سومین تور؛ Hollywood Bowl) بوده است. در سال 2006 آلبومی شامل 25 قطعه از موسیقی‌های متن فیلم‌های تامیل وی زیر عنوان Introducing A. R. Rahman منتشر شد. رحمان در سال 2007 به همراه کریگ آرمسترانگ؛ آهنگساز موسیقی ارکسترال مدرن اسکاتلندی، برای فیلم انگلیسی‌زبان «الیزابـت: عصر طلایی» – به کارگردانی شخار کاپور – موسیقی متن ساخت. در واپسین روزهای دسامبر سال 2008 نیز آلبوم (غیرموسیقی فیلم) دیگری از رحمان با نام Connections انتشار یافت. واپسین موسیقی متن ساخته او برای فیلم «میلیونر زاغه‌نشین» نیز سرانجام در سال 2009 پنج جایزه را برای وی به ارمغان آورد: جایزه موسیقی متن برگزیده منتقدان موسیقی اسکار؛ جایزه گلدن گلوب برای بهترین موسیقی متن فیلم؛ جایزه بهترین موسیقی متن فیلم BAFTA؛ و دو جایزه آکادمی برای: بهترین موسیقی متن؛ و بهترین ترانه فیلم (قطعه Jai Ho). وی در درازنای فعالیت حرفه‌ای‌اش با چند تن از شاعران و غزلسرایان نامی هندوستان، از جمله: گلزار، وایراموتو، والی و محبوب همکاری کرده، و گفتنی است که شعر آهنگِ جای هو نیز از سروده‌های گلزار است. مجموعه آثار سینمایی رحمان (شامل تامیل، هندی، انگلیسی) تاکنون برنده 36 جایزه بهترین موسیقی متن شده‌اند.

رحمان در گفت‌وگویی اختصاصی با IANS درباره تجربه‌اش از مراسم اسکار چنین می‌گوید: «من در عرض یک هفته حضورم در آمریکا، سه بار جایزه گرفتم، که اولین‌بار، جایزه منتقدان بود. همان جا بود که فهمیدم آنها [اربابان مطبوعات آمریکا] از من خوششان نمی‌آید. آنها به هنگام اعطای نخستین جایزه دوست نداشتند تا از من عکس تکی بگیرند و دائم به من می‌گفتند: «ممکن است لطفاً کنار دنی بویل بایستید؟» به نظر من همه این کارها فریبکاری ست. زیرا هنگامی که برای دریافت سومین جایزه‌ام، که گلدن گلوب بود، به آنجا رفتم، آنها دائم می‌گفتند: «ممکن است لطفاً از شما عکس تکی بگیریم؟». اما در این میان، مجله معتبر و قدیمی موسیقی؛ Rolling Stone در ژوئن 2008 مقاله‌ای بلندوبالا پیرامون زندگی و آثار الله راخا رحمان به چاپ رسانده، و با چاپ عکسی تکی از وی روی جلد نشریه، آن را سرمطلب شماره خود قرار داد. Rolling Stone در تیتر مقاله خود از رحمان به عنوان مردی یاد کرد که چهره موسیقی فیلم را دگرگون کرده، و اینک می‌خواهد چهره موسیقی خودش را نیز دگرگون سازد. رحمان مردی 42ساله، متاهل و دارای سه فرزند است که در سنین جوانی از آئین هندوئیسم به دین اسلام گروید و نام خود را به «الله راخا رحمان» تغییر داد. برنامه کاری او تا سال 2010 بسیار فشرده است و برای سال آینده موسیقی متن فیلم «پله نوزدهم» (The 19th Step)- به کارگردانی Bharat Bala را در دست کار دارد. گفت‌وگویی که در زیر می‌خوانید، گزیده‌ای ا‌ست از آنچه پس از اعلام نتایج داوری مراسم اسکار در 22 ژانویه 2009، توسط «سرویس خبری هند و آسیایی» (IANS) با رحمان انجام پذیرفته است.

منبع : روزنامه فرهنگ آشتی